TERUGBLIK FAIRTRADEDEBAT OP 1 NOVEMBER 2018.

Tijdens het Fairtradedebat van 1 november 2018 vertelde Esther van der Bor (Stichting Fairtrade Bodegraven-Reeuwijk) over:

  • Wat is eerlijke handel, eerlijke prijs?
  • Wat is de relatie tussen Fairtrade en Duurzaamheid/Global Goals?

Haar verhaal leest u hieronder.

~~~~~~~

Waarom deze ontmoeting?

Om begrip te krijgen van waar we het over hebben wanneer we praten over fairtrade.
Om te verkennen wat fairtrade in ons eigen leven en in onze gemeente kan bijdragen aan onze ambities. 
Vooral ook om van elkaar te leren. Want het ontwikkelen van fairtrade afspraken/standaarden/keurmerken is een weg in de richting van een betere toekomst. 

Laatst waren er weer berichten op het nieuws en in Trouw over dat er nog heel veel niet op orde is in de randvoorwaarden en vooral de uitvoering van de diverse keurmerken. 

Wereldhandel nu

Wat we nu vaak zien is dat bijvoorbeeld een producent van koffie, thee of bananen is overgeleverd aan de kracht en macht van de (vaak westerse) inkoper. Een kleine producent mist de informatie van de waarde van zijn product, mist de mogelijkheid om de bewerking – en daarmee de extra waardevermeerdering – te organiseren. De producent is vaak overgeleverd aan de onvoorspelbaarheid en willekeur van de financiële markten waar speculatie soms tot desastreuze prijsschommelingen leidt. Hij heeft te weinig macht om een eerlijke prijs te bedingen. Korte termijn overleven is vaak het belangrijkste. Niet alleen de ‘grote boze westerling’ draagt bij aan een inkomen dat vaak onder het bestaansminimum ligt. Ook de machtige families in een dorp kunnen de ongelijkheid ter plaatse in stand houden, evenals de ongelijkheid van mannen ten opzichte van de vrouwen. 

Eerlijke prijs

Het vaststellen van een eerlijke prijs voor een product blijft ingewikkeld. De prijs van een apparaat wordt samengesteld uit de kostprijs van de onderdelen plus een opslag voor transport, verkoopmanagement, reclame, winst etc. De kostprijs van de koffieboon, een kledingstuk of een stuk speelgoed ligt met name in arbeid. Factoren als efficiënt werken, de cultivars van een gewas, de techniek die gebruikt wordt, de kennis van de teelt, gereedschap dat gebruikt wordt, bepalen mede die aantallen arbeidsuren. Betere productievoorwaarden geven een beter product in minder tijd. 
Wat we wel als uitgangspunt kunnen nemen is de hoeveelheid geld die iemand nodig heeft om te kunnen leven op zo’n manier dat de slechte periodes kunnen worden opgevangen, dat er een menswaardige medische en sociale zorg is, dat er ruimte is voor leren en voor ontspanning en dat kinderarbeid niet nodig is om als gezin het hoofd boven water te houden. Dat er toekomstperspectief is op een steeds betere toekomst. Die minimale inkomensgarantie is een basisbedrag voor iedereen die hard werkt en een goed product levert. 

Verdrietig is het te constateren dat wij als consumenten niet eens nadenken over een eerlijk loon. Maar daar ligt de prijsverhoging niet! Het verdubbelen van het dagloon van een naaister in bijvoorbeeld Bangladesh maakt de prijs voor een T-shirt maar 18 eurocent hoger!

Eerlijke handel

Eerlijke handel is te omschrijven als een transparante manier van onderhandelen, gelijkwaardige relaties en onderling, wederzijds vertrouwen. Langdurige persoonlijke contacten met kennis van de lokale omstandigheden en compassie voor de ander maken de gelijkwaardigheid groter. Vatsleggen en controleren van de afspraken in de gehele keten van producent tot consument is noodzakelijk. Dat kost wel geld. 

Veranderingen zijn noodzakelijk

Er zijn talloze studies die aantonen dat grote verschillen tussen de armen en de rijken in een gemeenschap, maar ook wereldwijd, gevaarlijk zijn. Die ongelijkheden verstoren de sociale balans, brengen schade toe aan het maatschappelijke weefsel. 
Daar bovenop komt het gevaar van grote schade voor het milieu, wanneer mensen op de goedkoopste manier voor een te lage prijs moeten presteren. Grondstoffen worden via levensbedreigende methoden uit de aarde gewonnen, gewassen worden mooi gemaakt met gif en worden uit de grond getrokken zonder de kwaliteit van de bodem of andere levensvormen in balans te houden. Gezondheid wordt opgeofferd voor snelle productie. Menswaardigheid wordt geknot door macht en winstbejag. De effecten van de verandering van het klimaat worden afgewenteld op arme landen en bevolkingsgroepen. 

Sustainable Development Goals

Daarom hebben de Verenigde Naties de 17 Sustainable Development Goals geformuleerd (zie afbeelding). Een blauwdruk om een betere en duurzamer toekomst voor iedereen te realiseren. Ze betreffende wereldwijde uitdagingen waar we voor staan, zoals: armoede, ongelijkheid, klimaat, welvaart, achteruitgang van het milieu, vrede en recht. Niemand mag achterblijven en we moeten de doelstellingen voor 2030 behalen. 
In de fairtradeweek 2018 is er extra aandacht voor de uitdagingen Gender gelijkheid (5) en Ongelijkheid verminderen (10)! 

Sustainable Development Goals

Wat wil onze gemeente?
In de Duurzaamheidsvisie van de gemeente 2013-2023 staat de volgende tekst opgenomen: 

In 2014 wordt aangesloten bij de ‘millennium-doelstellingen’ en dit wordt uitgedragen door millenniumgemeente te worden. Externe partijen worden gestimuleerd om aandacht te schenken aan deze doelstellingen. Als organisatie onderzoeken we onze “fairtrade voetafdruk”. Eventueel gaan we over tot verbetering en zullen we andere organisaties stimuleren om hetzelfde te doen. Voor twee doelstellingen kunnen we als gemeente een bijdrage leveren. Namelijk dat er meer mensen leven in een duurzame leefomgeving en dat er meer eerlijke handel, schuldverlichting en hulp gerealiseerd wordt. Dit willen we bereiken door duurzaam in te kopen en door aan te sluiten bij het proces van fairtrade om op deze wijze eerlijke handel te bevorderen.”

Daar is de ambitie om in 2035 klimaatneutraal te zijnbij gekomen. Ex-weerman Reinier van den Berg noemde tijdens de eerste klimaattop in 2016 steeds 5 manieren om de klimaatverandering te stoppen. Eén daarvan is: fairtrade bevorderen. 
Daarmee hebben we dus ook lokaal de koppeling van fairtrade enduurzame ontwikkelingsdoelstellingen en duurzaamheid omarmt. Nu de uitvoering!

~~~~~~~